
Emine Erdoğan, COP31 Başkanlığı, Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu’nun COP31 Liderler Zirvesi kapsamında düzenlediği “Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı”nda konuştu. Toplantıda Erdoğan, katılımcıları Türkiye’de ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Erdoğan, COP31 Başkanlığı sürecindeki liderlik için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a ve Sıfır Atık Vakfı Başkanı ile COP31 Şampiyonu Samed Ağırbaş’a teşekkür etti. Toplantıyı düzenleyen UEA Başkanı Fatih Birol’a da şükranlarını sundu.
Tek kullanımlık yaşam modelinin eleştirisi
Erdoğan, 1950’lerin başında dergi kapaklarında tek kullanımlık yaşam modelinin övüldüğünü hatırlattı. Dönemin görsellerinde tek kullanımlık tabak, bardak, çatal ve bıçakların neşeyle havaya atıldığını anlattı. Bugün ise küresel çöpün yüzde 40’ının tek kullanımlık plastiklerden oluştuğunu belirtti.
Bir zihniyet ve medeniyet sorunu
Katı belediye atıklarının 2050’ye kadar iki katına çıkarak yaklaşık 4 milyar tona ulaşmasının beklendiğini hatırlatan Erdoğan, bu tabloyu yalnızca çevre krizi olarak görmenin eksik olacağını söyledi. Ona göre sorun aynı zamanda bir zihniyet, kültür ve medeniyet krizidir. Erdoğan, iklim değişikliğiyle mücadelenin ilk adımının kavram ve değerleri yerli yerine koymak olduğunu ifade etti.
Gıda israfına da değinen Erdoğan, küresel üretilen gıdanın yaklaşık yüzde 30’unun israf edildiğini belirtti. Çöpe giden gıdanın dörtte birinin, açlıkla mücadele eden yaklaşık 700 milyon insanı doyurabileceğini kaydetti. Gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10’unu oluşturduğunu ve bu emisyonların önemli bir bölümünün metan olduğunu dile getirdi.
Değer temelli sistemlere çağrı
Metan emisyonlarının bugüne kadarki küresel ısınmanın yaklaşık üçte birinin ana kaynağı olduğunu ve bu emisyonların yüzde 60’ının insan faaliyetlerinden kaynaklandığını aktaran Erdoğan, bireysel davranışların birikerek ağır bedellere yol açtığını söyledi. Bu bedeli, aç kalan çocukların, iklim nedeniyle köylerini terk etmek zorunda kalan insanların ve yok olan türlerin ödediğini ifade etti. Erdoğan, insanların bağ kurup sahiplenebileceği değer temelli sistemler kurulması gerektiğini savundu.
Sıfır Atık Hareketi’nin bu açıdan önemine dikkat çeken Erdoğan, hareketin özünün insanları israftan vazgeçirecek bir anlayış olduğunu belirtti.
Anadolu’nun yerel bilgeliği
Erdoğan, döngüselliğin Anadolu’daki yerel bilgide önemli örnekleri bulunduğunu söyledi. “Eskisi olmayanın yenisi olmaz” sözüne, artan yemeklerin değerlendirilmesine, mevsiminde ürünlerin saklanmasına ve eşyaların tamir edilerek kullanılmasına dikkat çekti.
Erdoğan, doğada atığın bulunmadığını, her şeyin yeniden kullanıldığını belirterek, organik atıkların kompostlanarak toprağa kazandırılabileceğini ifade etti. İşletmelerdeki büyük ölçekli organik atıkların da gübre veya hayvan yemi olarak değerlendirilebileceğini söyledi. Bu yolla 2035 yılına kadar öngörülen küresel belediye katı atığı artışının en az yüzde 50 azaltılması hedefine ulaşılabileceğini kaydetti. Ayrıca döngüsel malzeme kullanım oranının en az yüzde 15’e çıkarılabileceğini belirtti.
Ortak sorumluluk çağrısı
Erdoğan, yerel yönetimlerin, üreticilerin, gençlerin ve vatandaşların dönüşümün etkin ortakları haline getirilmesi gerektiğini vurguladı. Gelişmekte olan ülkelerin finansman, teknoloji, bilgi ve kapasite geliştirme imkânlarına erişiminin kolaylaştırılması çağrısında bulundu. Onarılabilir ürünleri teşvik eden ekonomik modeller ve uzun ömürlü ürün tasarımlarıyla kalıcı dönüşümler gerektiğini belirtti.
Konuşmasını COP31’in insanlığa hayırlar getirmesi temennisiyle tamamlayan Erdoğan, programın moderatörlüğünü UEA Başkanı Fatih Birol’un yaptığını kaydetti. Programda BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile çok sayıda ülke lideri, bakan ve uluslararası kuruluş temsilcisi de konuşma yaptı veya katıldı.




