Evre III epitelyal yumurtalık kanseri tanısı konan ve cerrahi öncesi ilaç tedavisi alan seçilmiş hasta grubunda operasyona sıcak kemoterapi eklenmesi, klinik veriler doğrultusunda hastalığın ilerlemesini yavaşlatıp genel yaşam süresini uzatabiliyor.
Yumurtalık kanseri, karın zarı ve organ yüzeylerine yayılabilen yapısıyla cerrahi operasyonun geniş bir alanda yürütülmesini gerektirebiliyor. Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, cerrahiyi tamamlayıcı nitelikteki HIPEC uygulamasının her hastada standart olmadığını, doğru hasta ve doğru zamanlama kriterleriyle kıymet kazandığını aktarıyor. Tedavi kararı oluşturulurken hastanın genel bünyesi, hastalığın yayılma derecesi ve tümörün nitelikleri bir arada değerlendiriliyor.
Ameliyat esnasında uygulanan teknik ve amaçları
Hipertermik intraperitoneal kemoterapi adını taşıyan HIPEC işleminde, ısıtılan kemoterapi sıvısı özel donanımlar vasıtasıyla ameliyat esnasında karın boşluğunda belli bir müddet sirküle ediliyor. Kitlelerin operasyonla tamamen alınmasının akabinde yürütülen bu yöntem, gözle tespit edilemeyen mikroskobik tümör kalıntılarını hedef alıyor. İlaç tercihi, solüsyonun ısısı ve temas müddeti tedavi planına göre saptanıyor.
Müdahalenin temel amacını aktaran Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, hedefin hastayı riske atmadan tüm kitleleri temizlemek olduğunu belirterek şunları aktarıyor:
“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”
Sıcak kemoterapinin eksik cerrahinin telafisi olamayacağını vurgulayan Kahramanoğlu, şu ifadeleri kullanıyor: “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”
Klinik kanıtlar ve hasta seçimi ilkeleri
Yöntemin etkinliğini ortaya koyan en sağlam bilimsel veriler, cerrahi öncesinde kemoterapi gören ve sonrasında operasyona alınan seçilmiş evre III epitelyal yumurtalık kanseri hastalarını kapsayan OVHIPEC-1 çalışmasından sağlanıyor. Bu araştırmanın uzun erimli sonuçları, ameliyata HIPEC ilave edilmesinin nüksü geciktirdiğini ve yaşamı uzattığını gösteriyor.
Kanserin ilk kez nüksettiği, platin içerikli tedavilere olumlu yanıt vermiş ve cerrahiyle gözle görülür tümörleri bütünüyle temizlenebilen seçilmiş vakalarda da yaşam süresine katkı bildiren çalışmalar yer alıyor. Ancak bu olgularda ciddi komplikasyon artışı görüldüğünden fayda ile risk dengesi hassasiyetle gözetiliyor. Kriterlerin her evreye uymayacağını ifade eden Kahramanoğlu, böbrek değerlerinin, genel sağlığın ve cerrahi genişliğin kararı belirlediğini kaydediyor. ASCO rehberleri de operasyon öncesi kemoterapi almış, genel kondisyonu ve böbrek fonksiyonları elverişli evre III hastalarda yöntemin cerrahi sırasında önerilebileceğini aktarıyor.
Tedavi sürecinin kişiselleştirilmesi gerektiğini dile getiren Kahramanoğlu, yaklaşımını şu sözlerle özetliyor: “Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz. Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”
İleri evredeki hastalarda kimi zaman operasyonla, kimi zaman ise ön kemoterapiyle tedaviye başlanabiliyor. Bu seçimin jinekolojik onkoloji uzmanlığınca yapılması, ameliyatların ise anestezi, yoğun bakım ve medikal onkoloji disiplinleriyle ortak yürütülmesi gerekiyor.
